Asansör İşletme, Bakım ve Periyodik Kontrol: Bina Yöneticisi Rehberi

Kısaca: Asansörün bakımı, asansörü üreten firma veya yetkili servisi ile bina sorumlusu arasındaki bakım sözleşmesi çerçevesinde en az ayda bir yapılır. Periyodik kontrol ise bakımı yapan firmadan ayrı bir kuruluşun, yani A tipi muayene kuruluşunun, binada sürekli kullanılan asansörler için yılda en az bir kez yaptığı denetimdir. İkisini de yaptırmak bina sorumlusunun, çoğu binada yöneticinin görevidir ve biri diğerinin yerine geçmez.

İşletme, bakım ve periyodik kontrol: üç ayrı kavram

Günlük dilde hepsine birden "asansör bakımı" denir; oysa bu üç kavram farklı işleri ve farklı sorumlulukları anlatır.

• İşletme: Asansörün hizmete alındıktan sonra çevresine ve kullanıcılarına zarar vermeyecek biçimde kullanılması; bunun için bina sorumlusunun üstlendiği yükümlülüklerin bütünüdür.
• Bakım: Temizlik, yağlama, ayar ve aşınan parçaların fark edilmesi gibi düzenli teknik çalışmadır. Bakım sözleşmesi kapsamında en az ayda bir yapılır ve kayıt altına alınır.
• Periyodik kontrol: Asansörün güvenlik durumunun ayrı bir muayene kuruluşunca denetlenmesi ve sonucun etiketle belgelenmesidir.

Bakımın içeriği ve sıklığı için asansör bakımı ne sıklıkla yapılır yazısına, sunduğumuz hizmetin kapsamı için asansör bakımı ve onarımı sayfasına bakabilirsiniz.

Bina sorumlusu kimdir, neleri üstlenir?

Bina sorumlusu, asansörün bulunduğu binanın yöneticisidir; yönetici yoksa kat malikleridir. Asansörle ilgili yükümlülükler bu kişiye veya kişilere aittir:

• Üretici firma veya yetkili servisiyle bakım sözleşmesi yapmak ve bakım ücretini ödemek.
• Bakımın yapılabilmesi için asansöre erişimi sağlamak.
• Periyodik kontrolü yılda en az bir kez yaptırmak ve ücretini karşılamak.
• Tehlikeli bir durumu bakım firmasına bildirmek ve gerekli önlemi almak.
• Asansörün kimlik numarasını taşıyan kimlik etiketini korumak.
• Bakım kayıtlarının tutulduğundan ve saklandığından emin olmak.

Periyodik kontrolü kim yapar, nasıl yaptırılır?

Kontrolü A tipi muayene kuruluşu yapar. Bu kuruluş Bakanlıkça yetkilendirilmiş, TÜRKAK tarafından akredite edilmiş ve ilgili idareyle (belediyeyle) protokol imzalamış olmalıdır. Kontrol, kuruluşun görevlendirdiği kontrol personeli tarafından gerçekleştirilir ve ücreti bina sorumlusundan alınır.

1. Bulunduğunuz yerde ilgili idareyle protokolü olan A tipi muayene kuruluşunu belirleyip başvurun.
2. Randevu gününde asansöre ve varsa makine dairesine erişimi sağlayın; bakım firmasının da hazır bulunması süreci kolaylaştırır.
3. Kontrol sonunda asansörün durumuna göre bir etiket verilir.
4. Kusur varsa etiketin rengine göre süre başlar; süre sonunda takip kontrolü yapılır.

Sıklık konusunda yönetmelik nettir: binada sürekli kullanılan asansörler için yılda en az bir kez. Yeni binalarda tescilden önce ilk periyodik kontrol yapılır; bu kontrol asansör yaptırıcısının başvurusuyla en geç 15 gün içinde gerçekleştirilir. Süreci yeni bina asansör tescili ve yeşil etiket süreci yazısında adım adım anlattık.

Kontrol yaptırılmazsa veya kusurlar giderilmezse ne olur?

Kontrolün sonucu dört etiketten biriyle belgelenir: yeşil (kusursuz), mavi (hafif kusurlu), sarı (kusurlu) ve kırmızı (güvensiz). Mavide uygunsuzlukların bir sonraki periyodik kontrole kadar, sarıda en fazla 120 gün içinde giderilmesi gerekir. Kırmızı etiketli asansör kullanıma kapatılır ve en fazla 60 gün içinde güvenli hâle getirilmelidir. Renklerin ayrıntısı için asansör etiket renkleri yazısına bakın.

Verilen süre dolduğunda takip kontrolü yapılır. Uygunsuzluklar hâlâ giderilmemişse ilgili idare asansörün ana besleme elektriğini keserek asansörü mühürler; yani asansör hizmetten men edilir. Binada yaşayanlar için bu, asansörsüz kalmak demektir.

Güvensiz bulunan bir asansör süresi içinde güvenli hâle getirilmeden kullandırılırsa, doğabilecek can ve mal kaybından bina sorumlusu sorumludur. Kontrolün hiç yaptırılmaması da yükümlülüğün yerine getirilmemesi anlamına gelir ve ilgili idarenin müdahalesine yol açabilir; yaptırımın ayrıntısı için güncel yönetmelik metnine bakın.

Hangi yönetmelikler esas alınır?

Bu konuda iki yönetmelik esas alınır: bakım ve işletmeyi düzenleyen Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği (Resmî Gazete, 06.04.2019, sayı 30737) ile periyodik kontrolü düzenleyen Asansör Periyodik Kontrol Yönetmeliği (Resmî Gazete, 04.05.2018, sayı 30411). Yönetmelikler zaman içinde değiştirildiği için güncel metni Resmî Gazete veya mevzuat.gov.tr üzerinden kontrol etmenizi öneririz. Terimlerin anlamı için asansör sözlüğüne göz atabilirsiniz.

Eski yazı ve ilanlarda 18.11.2008 tarihli, 27058 sayılı Asansör Bakım ve İşletme Yönetmeliği'ne atıf görebilirsiniz. Bu yönetmelik yürürlükten kalkmıştır; yukarıda anılan yönetmelikler esas alınmalıdır.

Bina yöneticisi için yıllık takip listesi

• Bakım sözleşmesi yürürlükte mi ve ayda bir bakım gerçekten yapılıyor mu?
• Bakım kayıtları (tarih, yapılan işlem, değişen parça) eksiksiz mi?
• Son periyodik kontrolün tarihi ve etiket rengi not edildi mi, bir sonraki kontrol takvime işlendi mi?
• Mavi veya sarı etiketteki kusurlar için bakım firmasından yazılı bir iş planı alındı mı?
• Kimlik etiketi yerinde mi, kimlik numarası sözleşmede ve kayıtlarda doğru yazıyor mu?
• Kullanıcıların bildirdiği ses, sarsıntı veya kapı sorunları bakım firmasına iletildi mi?

Sözleşmede nelere dikkat edileceği için bakım sözleşmesi rehberini okuyabilirsiniz.

Sivas'ta asansörünüzün bakım ve periyodik kontrol sürecinde destek almak isterseniz Kule Lift Asansör'e iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.