Asansör bakımı neden düzenli yapılmalı?
Asansörde fren, motor, halatlar, raylar, kapı kilitleri ve emniyet donanımları gibi onlarca parça birlikte çalışır. Bunların yağlanması, ayarlanması ve kontrol edilmesi gerekir; aksi hâlde küçük bir aşınma kısa sürede arızaya, hatta güvenlik sorununa dönüşebilir. Asansör İşletme ve Bakım Yönetmeliği'ne göre bakım, bina sorumlusu ile yapılan bakım sözleşmesi çerçevesinde en az ayda bir yapılır ve bakım kayıtları tutulur.
Düzenli bakımın faydası üç başlıkta toplanır: arızalar büyümeden yakalanır, parçaların ömrü uzar ve yıllık periyodik kontrolde uygunsuzluk çıkma ihtimali azalır. İş hanı ve hastane gibi asansörün çok sık kullanıldığı yerlerde bakımı yönetmeliğin alt sınırıyla yetinmeden, kullanım yoğunluğuna göre planlamak yerinde olur. Bakım sıklığı hakkında ayrıntı için asansör bakımı ne sıklıkla yapılır yazımıza bakabilirsiniz.
Bakım kontrol listesi: ziyarette nelere bakılır?
Bakım yalnızca yağlama ve temizlikten ibaret değildir; güvenlik devrelerinin ve emniyet donanımlarının işlevsel olarak denendiği bir kontrol listesine dayanır. Aşağıdaki liste genel çerçevedir; kesin kapsam asansörün tipine (halatlı, hidrolik, makine dairesiz) ve üreticinin bakım talimatına göre belirlenir.
| Bölüm | Neye bakılır, ne yapılır |
|---|---|
| Makine, motor ve yataklar | Ses, titreşim ve ısınma kontrolü; yatakların durumu; gerekli yerlerde uygun yağ veya gres ile yağlama; varsa dişli kutusu yağ seviyesi. |
| Fren | Balata aşınması ve fren boşluklarının üretici değerlerine uygunluğu; kasnağa yağ bulaşmadığının ve kabinin güvenle tutulduğunun doğrulanması. |
| Halat, askı ve makaralar | Tel kopması, aşınma ve paslanma; halat gerginliklerinin dengesi; makara oluklarının durumu; halatların temizliği. |
| Ray ve yağlama | Ray yüzeyi, bağlantılar ve konsolların sağlamlığı; kızakların aşınması; rayların uygun yağla yağlanması. |
| Regülatör ve emniyet freni | Hız sınırlayıcının ve emniyet freninin hareketli parçalarının serbestçe çalışması, bağlantıları ve yağlanması; işlevsel deneme. |
| Kat kapısı kilitleri ve kontakları | Kilit ve kontakların temizliği ve aşınması; kapı tam kapanmadan kabinin hareket etmediğinin denenmesi. |
| Kumanda panosu | Temizlik, kontaktör ve röle durumu, klemens sıkılığı, ısınma izleri ve emniyet devresinin kontrolü. |
| Kabin kapısı ve tamponlar | Kapı kanatları, kapı motoru ve kapı kenar emniyetinin çalışması; kuyu dibindeki tamponların durumu. |
| Kuyu dibi | Temizlik, nem veya su birikmesi, aydınlatma, durdurma şalteri ve hız sınırlayıcı gergi makarası. |
| Alarm ve haberleşme | Kabindeki alarm düğmesinin, iki yönlü haberleşmenin ve acil aydınlatmanın çalışması. |
Hidrolik asansörlerde bunlara yağ seviyesi ve sıcaklığı, pompa ünitesi, valf bloğu, piston sızıntısı ve acil alçaltma kontrolü eklenir; ayrıntı için hidrolik asansör sayfasına bakabilirsiniz.
Bakım ziyaretinin akışı
- Güvenli çalışma hazırlığı: makine ve elektrik aksamında çalışmadan önce ana şalter kapatılır, kat kapısına Asansör çalışmıyor yazılı levha asılır.
- Kontrol ve temizlik: makine dairesi, kuyu, kabin ve kat kapıları listeye göre gözden geçirilir.
- Yağlama ve ayar: gereken noktalar yağlanır, aşınan ya da kayan ayarlar düzeltilir.
- Enerji verme ve işlevsel deneme: iş tamamen bitince enerji verilir; kapı, fren, limit ve alarm gibi işlevler denenir.
- Kayıt: yapılan işler, değişen parçalar ve varsa uygunsuzluklar bakım kaydına işlenir ve bina sorumlusuna bildirilir.
Hangi belirtide ne yapılır?
| Belirti | Ne yapmalısınız |
|---|---|
| Kapılar geç açılıyor, geç kapanıyor veya kapanırken takılıyor | Servise bildirin; kapıyı elle zorlamayın. Kilit, kontak veya kapı motoru ayarı gerekebilir. |
| Kabin kata tam oturmuyor, basamak oluşuyor | Asansörü kullanmayın; takılma ve düşme riski vardır. Servise bildirin. |
| Olağandışı ses, sarsıntı veya yanık kokusu | Kullanımı durdurun, kapıya uyarı asın ve servise bildirin. |
| Kabinde alarm, ışık veya haberleşme çalışmıyor | Bu donanımlar güvenlik gereğidir; arıza giderilene kadar asansörü kullanmayın. |
| Sık tekrarlayan arıza | Arıza kayıtlarını servisle birlikte inceleyin; parça yenileme ya da asansör revizyonu değerlendirilir. |
| Periyodik kontrolde sarı veya kırmızı etiket | Uygunsuzlukları süresi içinde giderin: sarıda en fazla 120 gün, kırmızıda asansör kapatılır ve en fazla 60 gün içinde güvenli hâle getirilir. Ayrıntı: etiket renkleri. |
Arıza çıktığında ne olur?
Arıza bildirildiğinde asansör önce kullanım dışı bırakılır. Servis ekibi arızanın yerini ve nedenini tespit eder, bozuk parçayı onarır ya da değiştirir, emniyet devrelerini ve ilgili işlevleri deneyerek asansörü kullanıma açar; arıza giderilmeden asansör açılmaz. Sonrasında yapılan iş kayda geçirilir. Arızanın tekrar etmesi hâlinde nedeni kök sebep düzeyinde araştırılır.
Kabinde mahsur kalırsanız
- Sakin kalın. Kabin fren ve emniyet donanımlarıyla korunur, ayrıca havalandırmalı tasarlanır; mahsur kalmak rahatsız edicidir ama beklemek en güvenli seçenektir.
- Alarm veya haberleşme butonuna basın. Yanıt gelmezse alarmı aralıklarla tekrarlayın, cep telefonuyla bina yöneticisine ya da servise haber verin.
- Kabin kapısını zorlamayın. Kat arasında kapıyı açmaya çalışmak sıkışma ve düşme riski taşır.
- Kendi başınıza kurtulmaya çalışmayın. Kabin tavanındaki kapaklara veya kuyuya yönelmeyin; kurtarmayı yetkili ekip yapar.
- Kabindekilerden birinde ciddi bir sağlık sorunu varsa 112 acil çağrı hattını arayın.
Eski talimatnamelerde geçen elle fren açıp kabini kata indirme işlemini bina sakinleri veya yöneticiler yapmamalıdır. Bu müdahale yalnızca eğitimli yetkili personelce, asansörün kurtarma prosedürüne uygun yapılır. Daha fazla bilgi için asansörde mahsur kalırsanız ne yapmalısınız yazısını okuyun.
Yönetmelik çerçevesinde bakım ve periyodik kontrol
İkisi sık karıştırılır ama farklı işlerdir:
| Bakım | Periyodik kontrol | |
|---|---|---|
| Sıklık | En az ayda bir | Yılda en az bir kez |
| Kim yapar | Bakım sözleşmesi yapılan firma | A tipi muayene kuruluşu |
| Amaç | Önleyici bakım, yağlama, ayar, arıza giderme | Bağımsız güvenlik denetimi ve etiketleme |
| Kim yaptırır, ücreti kim öder | Bina sorumlusu | Bina sorumlusu |
Bina sorumlusu bakım sözleşmesini yapmak, ücreti ödemek, bakıma erişimi sağlamak ve tehlikeli bir durumu servise bildirip önlem almakla yükümlüdür. Kırmızı etiketli asansörde bakım yerine önce uygunsuzluklar giderilir. Süre dolduğunda uygunsuzluklar giderilmemişse ilgili idare asansörün ana besleme elektriğini keserek asansörü mühürler. Mevzuat zamanla güncellendiği için kesin hüküm için Resmî Gazete ve mevzuat.gov.tr'ye bakın; özet için işletme, bakım ve periyodik kontrol yazımız yardımcı olur.
Bakım sözleşmesinde nelere bakılır?
- Taraflar: bakımı yapacak firmanın sıfatını (üretici, yetkili servis ya da bakım yetkisi olan firma) sözleşmeden önce yazılı olarak sorun ve belgesini isteyin.
- Ziyaret sıklığı ve takvimi, yönetmeliğin alt sınırının (en az ayda bir) altında olmamalı.
- Bakım kapsamı: yağ, gres ve sarf malzemesi ile hangi onarım ve parça değişimlerinin dahil olduğu açıkça yazılmalı.
- Arıza bildirimi: ulaşım kanalı ve müdahale koşulları sözleşmede tanımlı olmalı.
- Bakım kayıtları ve raporlara bina sorumlusunun erişimi garanti altında olmalı.
- Periyodik kontrolde çıkan uygunsuzlukların nasıl giderileceği ve maliyetin nasıl çıkarılacağı belirtilmeli.
Ayrıntılı kontrol listesi için bakım sözleşmesinde nelere dikkat edilmeli yazısına bakın.
Sivas'ta Kule Lift Asansör ile bakım ve onarım
Bakım ve onarım taleplerini önce asansörü yerinde inceleyerek değerlendiririz: makine dairesi, kuyu, kabin, kat kapıları ve varsa önceki arıza ile periyodik kontrol kayıtları. Sonuçta bakım planı, gerekiyorsa onarım kalemleri ve parça yenilemesinin yeterli olmadığı durumlarda revizyon önerisi sunarız. Montajını yaptığımız asansörler için periyodik bakım ve garanti hizmeti ayrıca verilir. Bakım planı ya da arıza talebiniz için iletişim sayfasından bize yazabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular