Hidrolik asansör, kabini halat ve karşı ağırlıkla değil, yağ basıncıyla çalışan bir piston yardımıyla yükselten ve alçaltan asansör türüdür. Pompa ünitesi yağı silindire gönderdiğinde kabin yükselir; inişte valf yağın tanka kontrollü dönmesine izin verir ve kabin kendi ağırlığıyla iner. Hidrolik sistem genellikle düşük ve orta katlı konut, iş yeri, depo ve atölye binalarında, ayrıca ağır yük taşınan uygulamalarda tercih edilir; çok katlı ve çok yoğun kullanılan binalarda halatlı sistem çoğu zaman daha uygundur. Sivas'ta hidrolik asansör düşünüyorsanız önce binanızın ve kuyunun yerinde incelenmesi gerekir.
Hidrolik asansör nasıl çalışır
Sistem, borularla birbirine bağlanan birkaç ana parçadan oluşur:
- Pompa ünitesi: elektrik motoru ve yağı basınçlandıran pompa.
- Yağ tankı ve valf bloğu: yağın yönünü ve akış hızını belirler; kalkış, duruş ve iniş hızını yumuşatır.
- Silindir ve piston: yağ basıncını kabinin yukarı hareketine çevirir.
- Boru ve hortum hattı: pompa ünitesini silindire bağlar.
- Kabin, ray ve kat kapıları: halatlı asansörlerdekine benzer biçimde kabini yönlendirir ve kuyuyu kat boşluklarından ayırır.
Yukarı çıkarken motor pompayı çalıştırır, yağ silindire dolar ve piston kabini yukarı iter. Aşağı inerken pompa durur, valf açılır ve kabin ağırlığıyla yağı tanka geri gönderir; iniş hızını valf bloğu sınırlar. Tahrik doğrudan olabilir; bu durumda piston kabini doğrudan taşır ya da iter. Dolaylı tahrikte ise piston ile kabin arasında makara ve halat düzeneği bulunur, kabin pistondan daha uzun yol alır. Hangi düzenin seçileceği kuyu derinliğine, kuyu üst boşluğuna ve kapasiteye göre keşifte belirlenir. Ortak parçaların işlevini asansörün temel parçaları yazısında bulabilirsiniz.
Hidrolik asansör kimler için uygun, kimler için değil
Hidrolik çözüm şu durumlarda genellikle iyi bir adaydır:
- Az ve orta katlı yapılar: apartman, iş yeri, okul, otel, depo ve atölye.
- Ağır yük taşıyan yük ve yük-yolcu asansörü ihtiyaçları (kapsam keşifte değerlendirilir).
- Çatıya makine odası çıkılamayan ya da çıkılmak istenmeyen, kuyu üstüne yük bindirmek istenmeyen yapılar.
- Kalkış ve duruşta yumuşak bir yolculuğun öne çıktığı kullanımlar.
Buna karşılık şu durumlarda başka bir çözüm düşünülmelidir:
- Çok katlı binalar ve yüksek hız bekleyen projeler; hidrolik sistem yol ve hız bakımından sınırlıdır.
- Gün boyu sık kalkış ve duruş yapılan yoğun trafikli binalar; yoğun kullanımda yağ ısınır ve soğutma gerekebilir.
- Pompa ünitesi için kuyuya yakın, kilitlenebilen, havalandırılan ve çok soğumayan bir mahal ayrılamayan binalar.
- Enerji tüketiminin öncelikli olduğu projeler; bu durumda makine dairesiz asansör ya da halatlı çözüm daha uygun olabilir.
Bilgi: Seçim; kat sayısına, günlük kullanım yoğunluğuna, kuyu ve çukur durumuna ve bütçeye birlikte bakılarak yapılır. Aynı bina için hidrolik ve halatlı seçenekleri karşılaştırarak teklif almanız sağlıklı olur.
Avantajları ve sınırlamaları
Avantajlar
- Makine odasını kuyunun üstüne yapma zorunluluğu yoktur; pompa ünitesi kuyudan ayrı konumlandırılabilir.
- Doğrudan tahrikli sistemlerde yük büyük ölçüde kuyu dibine aktarılır, bina üst yapısı daha az zorlanır.
- Ağır yükleri taşımaya uygundur; kalkış ve duruşları yumuşaktır.
- Mekanik yapısı görece sadedir; bakım kalemleri anlaşılırdır.
Sınırlamalar
- Yükselme mesafesi ve hız sınırlıdır.
- Karşı ağırlık bulunmadığından yükselişte kabinin tüm yükü pompayla kaldırılır; aynı iş için halatlı ve makine dairesiz sistemlere göre genellikle daha çok enerji harcanır.
- Yağ yoğun kullanımda ısınır; sıcaklık, yağ seviyesi, conta ve hortum durumu bakımda izlenmelidir. Sızıntı hem temizlik hem çevre açısından ciddiye alınmalıdır.
- Doğrudan tahrikte silindir için kuyu dibinde ek hazırlık gerekebilir.
- Pompa ünitesi çalışırken ses ve ısı yayar; bu yüzden yeri dikkatle seçilmelidir.
Halatlı, hidrolik ve makine dairesiz asansör karşılaştırması
Aşağıdaki tablo genel eğilimleri gösterir; kesin sonuç her projede kuyu ve kullanım koşullarına göre değişir.
| Özellik | Halatlı (makine daireli) | Hidrolik | Makine dairesiz (MRL) |
|---|---|---|---|
| Tahrik | Çekiş makinesi, halat ve karşı ağırlık | Pompa ünitesi, yağ ve piston | Kuyu içindeki makine, halat ya da kayış ve karşı ağırlık |
| Makinenin yeri | Genellikle kuyunun üstünde ayrı makine dairesi | Kuyuya yakın küçük bir oda ya da özel dolap | Kuyunun içinde, ayrı makine dairesi yok |
| Kat sayısı | Düşükten çok yükseğe geniş aralık | Genellikle düşük ve orta katlı | Genellikle düşük ve orta katlı; projeye göre daha yüksek |
| Hız ve yoğun kullanım | Yüksek hız ve yoğun trafiğe uygun | Sınırlı | Orta; yoğun trafikte projeye bağlı |
| Enerji tüketimi | Karşı ağırlık sayesinde görece verimli | Genellikle daha yüksek | Genellikle verimli |
| Ağır yük | Uygun, projeye bağlı | Genellikle çok uygun | Sınırlı olabilir |
| Bina üst yapısı | Makine odası yapısı gerekir | Kuyu üstüne makine yükü gelmez | Makine odası yapısı gerekmez |
| Bakım | Makine dairesinden kolay erişim | Yağ, valf, conta ve hortum kontrolü | Kuyuda çalışma için ek güvenlik önlemleri |
Makine dairesi ve elektrik kesintisinde ne olur
Hidrolik asansör için sık duyulan "makine dairesi gerekmez" ifadesi tam doğru değildir. Pompa ünitesi ve kumanda panosunun da bir yeri olmak zorundadır; fark, bu yerin kuyunun tepesinde olma zorunluluğunun bulunmamasıdır. Ünite genellikle kuyuya yakın, çoğu kez alt katlarda küçük bir odada ya da özel bir dolapta konumlanır ve borularla silindire bağlanır. Pompa ile kuyu arasındaki uzaklığın sınırı boru hattının yapısına ve üretici koşullarına bağlıdır; bu yüzden kesin mesafe keşiften önce söylenemez.
Elektrik kesildiğinde hidrolik asansör durur. Acil alçaltma düzeneği (elle kullanılan acil iniş valfi, tercihe bağlı olarak bataryalı otomatik alçaltma) kabinin bir alt kata indirilip kapının açılmasına yardımcı olur; elle kullanılan valfi yalnızca eğitimli personel kullanır. Kabinde mahsur kalırsanız kapıyı zorlamayın, alarm ve haberleşme düzeneğiyle yardım isteyin; ayrıntılar için asansörde mahsur kalırsanız ne yapmalısınız yazısına bakın.
Güvenlik donanımı ve bakım
Hidrolik asansörlerde de tamponlar, kat kapısı kilitleri, aşırı yük kontrolü ile kabinde alarm ve iki yönlü haberleşme bulunur. Düşmeye karşı koruma tahrik tipine göre emniyet freni ve/veya boru kopma valfiyle sağlanır; boru ya da hortum kopması durumunda kabinin kontrolsüz inmesini önleyen valf donanımı hidroliğe özgüdür. Donanımın ayrıntıları için regülatör, paraşüt ve tampon yazısına bakabilirsiniz.
Bakımda yağ seviyesi ve sıcaklığı, sızıntı, hortum ve contalar, filtre ve valf davranışı özellikle izlenir. Sivas gibi kışları sert geçen yerlerde pompa ünitesinin bulunduğu mahallin çok soğumaması önemlidir; soğukta yağın akışkanlığı azalır ve sistemin davranışı etkilenebilir. Bu konu keşifte yer seçimi ve gerekirse ısıtma ile birlikte konuşulur. Bakım yönetmeliğe göre en az ayda bir yapılır; periyodik kontrolü ise bina sorumlusu yılda en az bir kez A tipi muayene kuruluşuna yaptırır. Sıklık ve kapsam için asansör bakımı ne sıklıkla yapılır yazısına göz atın.
Montaj süreci
Kule Lift Asansör, montajını yaptığı asansörleri EN 81-20 ve EN 81-50 kurallarına uygun olarak deneyimli mühendis ve teknik personelle projelendirir ve kurar; montaj sonrası periyodik bakım hizmeti ve garanti güvencesi verir. Hidrolik asansörde süreç genel hatlarıyla şöyle ilerler:
- Keşif; kuyu, çukur ve kuyu üst boşluğu ölçüleri, pompa ünitesi için uygun mahal ve elektrik altyapısı kontrol edilir.
- Tahrik türü (doğrudan ya da dolaylı), kapasite ve kapı tipi belirlenir, proje hazırlanır.
- Ray ve konsollar, silindir ve piston, kat kapı kasaları ve kabin monte edilir.
- Pompa ünitesi yerleştirilir, boru hattı çekilir, yağ doldurulur; elektrik ve kumanda bağlantıları yapılır.
- Düşük hızda deneme, kapı ve kat seviyesi ayarları ile güvenlik testleri tamamlanır.
- A tipi muayene kuruluşuna başvurulur; eksiksiz bulunursa yeşil etiket alınır, asansör ilgili idareye tescil edilir ve bakım sözleşmesi yapılır.
Yeni bina sürecinin ayrıntılarını asansör tescili ve yeşil etiket süreci yazısında, mevcut binaya sonradan asansör yaptırmak isteyenler ise apartmana sonradan asansör yaptırmak yazısında bulabilir. Genel kurulum hizmetimiz için asansör montajı sayfasına, hidrolik asansör keşfi için iletişim sayfamıza başvurabilirsiniz. Daha geniş bir okuma için hidrolik asansör nedir, avantajları ve dezavantajları yazımızı öneririz.
Sıkça sorulan sorular