Makine dairesiz asansör (kısaca MRL), tahrik makinesi asansör kuyusunun içine yerleştirildiği için binanın çatısında ya da kuyunun üstünde ayrı bir makine dairesi gerektirmeyen halatlı asansör türüdür. Makine ortadan kalkmaz, yalnızca yeri değişir: kuyunun içine, çoğunlukla üst bölümüne taşınır. Kazanç; çatıda makine odası inşa etme gereğinin ortadan kalkması, kullanılabilir alanın artması ve mimaride daha esnek davranabilmektir. Aynı standartlar geçerlidir: makine dairesiz asansörler de EN 81-20 ve EN 81-50 çerçevesinde tasarlanır ve kurulur; kuyu içinde çalışmaya özgü ek önlemler ayrıca uygulanır. Sivas'ta bir binada uygun olup olmadığı kuyu ölçülerine, kuyu üst boşluğuna ve kullanım yoğunluğuna bakılarak keşifte belirlenir.
Makine dairesiz asansör nasıl çalışır
Çalışma ilkesi halatlı (traksiyon) asansörle aynıdır: bir çekiş makinesi, halat ya da kayışla kabini ve karşı ağırlığı birbirine karşı hareket ettirir. Fark yerleşimde ve makinenin yapısındadır:
- Kompakt makine: çoğu uygulamada dişlisiz, sürekli mıknatıslı bir makine kullanılır; küçük hacmi sayesinde kuyunun içine, genellikle üst bölümüne yerleştirilir.
- Kumanda panosu: ayrı bir odada değil, çoğunlukla üst kat kapısının yanındaki bir kasada ya da kuyu dışındaki bir dolapta bulunur.
- Kurtarma ve test paneli: acil durumda kabini kurtarma ve güvenlik testlerini kat seviyesinden yapma imkânı verir; teknisyenin kuyuya girme ihtiyacını azaltmayı amaçlar.
- Frekans kontrollü sürücü: yumuşak kalkış ve duruş, doğru kat seviyesi ve düşük enerji tüketimi sağlar.
Temel parçaların ortak işlevini asansör nasıl çalışır yazısında okuyabilir, kavramın genel çerçevesi için makine dairesiz asansör nedir yazımıza bakabilirsiniz.
Kimler için uygun, kimler için değil
Makine dairesiz asansör şu durumlarda güçlü bir adaydır:
- Çatıda makine odası yapmak istemeyen ya da yapamayan yeni binalar.
- Çatı katı veya teras alanını kullanılabilir tutmak isteyen projeler.
- Çatı silueti, yükseklik veya imar nedeniyle makine odasının sorun yarattığı yapılar.
- Düşük ve orta katlı konut ve iş yerleri; projeye göre daha yüksek binalar.
- Mevcut apartmana sonradan asansör yapılacak ve kuyu içinde yer kısıtlı olan durumlar.
Şu durumlarda ise başka bir çözüm gerekebilir:
- Çok yüksek hız, çok büyük kapasite ya da çok yoğun yolcu trafiği beklenen binalar; makine dairesi bulunan halatlı çözüm daha uygun olabilir.
- Kuyu ölçüleri ve üst boşluk gerekli yerleşime elvermeyen yapılar.
- Kuyuda bakım ve kurtarma için gereken güvenlik düzenlemelerinin yapılamadığı binalar.
- Ağır yük taşıyacak yük asansörü ihtiyacı; bu durumda hidrolik asansör de değerlendirilir.
Avantajları ve sınırlamaları
Avantajlar
- Çatıda makine odası, buna giden merdiven ve havalandırma gibi yapı işleri gerekmez.
- Kullanılabilir alan artar, mimaride daha esnek davranılır.
- Dişlisiz makine ve frekans kontrollü sürücüyle genellikle sessiz ve enerji açısından verimli çalışır.
- Makine odası yapı işi olmadığı için montaj kapsamı genellikle sadeleşir.
- Dişlisiz makinelerde dişli yağı bulunmadığından yağ kaynaklı temizlik ve bakım yükü genellikle düşüktür.
Sınırlamalar
- Bakım ve kurtarma kuyunun içinde ya da kabin tavanında çalışmayı gerektirebilir; bu yüzden bakım personelinin yetkinliği ve güvenlik önlemleri önem taşır.
- Kuyu üst boşluğu ve kuyu ölçüleri yeterli olmalıdır; her kuyuda uygulanamaz.
- Çok yüksek hız, ağır yük ve çok yoğun trafik için sınırlı kalabilir.
- Makine kuyuda ısı yaydığından kuyunun havalandırılması da hesaba katılmalıdır.
- Pano için kat kapısının yanında yer ayrılması gerekir.
Halatlı, hidrolik ve makine dairesiz asansör karşılaştırması
Aşağıdaki tablo genel eğilimleri gösterir; kesin sonuç her projede kuyu ve kullanım koşullarına göre değişir. Hidrolik sistemin ayrıntıları için hidrolik asansör sayfasına bakabilirsiniz.
| Özellik | Halatlı (makine daireli) | Hidrolik | Makine dairesiz (MRL) |
|---|---|---|---|
| Tahrik | Çekiş makinesi, halat ve karşı ağırlık | Pompa ünitesi, yağ ve piston | Kuyu içindeki makine, halat ya da kayış ve karşı ağırlık |
| Makinenin yeri | Genellikle kuyunun üstünde ayrı makine dairesi | Kuyuya yakın küçük bir oda ya da özel dolap | Kuyunun içinde, ayrı makine dairesi yok |
| Kat sayısı | Düşükten çok yükseğe geniş aralık | Genellikle düşük ve orta katlı | Genellikle düşük ve orta katlı; projeye göre daha yüksek |
| Hız ve yoğun kullanım | Yüksek hız ve yoğun trafiğe uygun | Sınırlı | Orta; yoğun trafikte projeye bağlı |
| Enerji tüketimi | Karşı ağırlık sayesinde görece verimli | Genellikle daha yüksek | Genellikle verimli |
| Ağır yük | Uygun, projeye bağlı | Genellikle çok uygun | Sınırlı olabilir |
| Çatı ve üst yapı | Makine odası yapısı gerekir | Kuyu üstüne makine yükü gelmez | Makine odası yapısı gerekmez |
| Bakım | Makine dairesinden kolay erişim | Yağ, valf, conta ve hortum kontrolü | Kuyuda çalışma için ek güvenlik önlemleri |
Güvenlik ve bakım: makine kuyudayken nelere dikkat edilir
Makine dairesiz asansörde standart güvenlik donanımının tamamı yerinde durur: hız sınırlayıcı, emniyet freni, tamponlar, kat kapısı kilitleri ve kontakları, aşırı yük kontrolü, son kat limitleri, istem dışı kabin hareketine karşı koruma, kabinde alarm ve iki yönlü haberleşme. Donanımı regülatör, paraşüt ve tampon yazısında ayrıntılı anlattık.
Makine kuyuda olduğu için ek dikkat gereken konu, kuyuda çalışan kişinin korunmasıdır. Teknisyen kuyu üstünde ya da çukurda çalışırken kabinin istemsiz hareket etmesini önleyen mekanik durdurma düzenekleri, güvenli çalışma alanları ve kat seviyesinden kullanılan kurtarma ve test paneli bu amaçla kullanılır; gerekli önlemler güncel standartta tanımlıdır. Bakım yönetmeliğe göre en az ayda bir yapılır, bakım sözleşmesini ve ücretini bina sorumlusu üstlenir; periyodik kontrol sürekli kullanılan asansörlerde yılda en az bir kez A tipi muayene kuruluşunca yapılır. Bakım hizmetimiz için asansör bakımı ve onarımı sayfasına bakabilirsiniz.
Montaj ve bina hazırlığı
Kule Lift Asansör, montajını yaptığı asansörleri EN 81-20 ve EN 81-50 kurallarına uygun olarak deneyimli mühendis ve teknik personelle projelendirir ve kurar; montaj sonrası periyodik bakım hizmeti ve garanti güvencesi verir. Makine dairesiz çözümde keşif sırasında özellikle şunlar kontrol edilir:
- Kuyunun genişliği ve derinliği ile kapasiteye uygun kabin yerleşimi.
- Kuyu çukuru ve kuyu üst boşluğunun yeterliliği.
- Kat kapısı açıklıkları ve kumanda panosu için ayrılabilecek yer.
- Elektrik altyapısı, kuyu havalandırması ve kuyu duvarlarının ray bağlantılarını taşıma durumu.
Süreç genel hatlarıyla ray ve konsol montajı, kat kapıları, makine ve askı düzeni, karşı ağırlık, kabin, kumanda ve elektrik bağlantıları ile testlerden oluşur. Ardından A tipi muayene kuruluşuna başvurulur; eksiksiz bulunursa yeşil etiket alınır, asansör ilgili idareye tescil edilir ve bakım sözleşmesi yapılır. Ayrıntılar için asansör tescili ve yeşil etiket süreci yazısına, genel kurulum hizmeti için asansör montajı sayfasına bakabilirsiniz.
Mevcut apartmana sonradan asansör düşünüyorsanız apartmana sonradan asansör yaptırmak yazısındaki adımları izleyebilirsiniz. Kuyu ölçülerinizin makine dairesiz asansöre uygun olup olmadığını öğrenmek için iletişim sayfamızdan bize ulaşın.
Sıkça sorulan sorular