Asansörde Mahsur Kalırsanız Ne Yapmalısınız? Adım Adım Rehber

Asansörde mahsur kalırsanız en doğru davranış; sakin kalmak, kabindeki alarm veya haberleşme düğmesine basarak durumu bildirmek ve yardım gelene kadar kabinin içinde beklemektir. Kapıyı zorlamak, tavandan ya da kapı aralığından dışarı çıkmaya çalışmak, ortadaki sorunu çok daha tehlikeli bir hâle getirebilir. Bu rehberde hem kabinin içindeki kişi hem de durumu dışarıdan fark eden bina sakini ya da yönetici için güvenli adımları bulacaksınız.

Kabinin içindeyseniz adım adım ne yapmalısınız?

Asansör beklenmedik biçimde durduğunda ilk tepki çoğu zaman paniktir. Oysa duruşun nedeni sıklıkla sıradandır: elektrik kesintisi, bir kapı kontağının açık algılanması ya da bir güvenlik devresinin asansörü bilerek durdurması gibi. Şu sırayı izleyin:

1. Sakin kalın. Derin nefes alın. Kapalı alan hissi doğaldır; acele etmeniz gerekmez, çünkü kabinin içinde beklemek en güvenli seçenektir.
2. Alarm veya haberleşme düğmesine basın. Yeni asansörlerde bu düğme iki yönlü haberleşme sağlar ve bir servise ya da izleme merkezine bağlanır; eski asansörlerde yalnızca zil çalabilir. Yanıt gelmezse düğmeye aralıklarla yeniden basın. Karşı taraf konuşursa binayı ve tahmini katı söyleyin.
3. Telefonunuzla haber verin. Bina yöneticisini ya da asansör servisini arayın. Kabinde çekim yoksa kısa bir mesaj göndermeyi deneyin. Kendinizi iyi hissetmiyorsanız acil yardım hattını (112) arayın.
4. Kabinin içinde bekleyin. Sağlam zemini, duvarları ve tavanıyla kabin, kuyudan çok daha güvenli bir yerdir. Işık azalırsa telefon fenerinizi kullanın, pilinizi korumak için ekranı gereksiz açık tutmayın.
5. Yanınızdakilerle konuşun. Özellikle çocuk, yaşlı ya da panik yapan biri varsa sakin bir sesle durumu anlatın; yardımın yolda olduğunu hatırlatın.

Kesinlikle yapmayın

• Kabin kapısını zorlamayın. Kat kapısı ayrıca kilitlidir; zorlamak kapı mekanizmasına zarar verir ve yardımı geciktirir.
• Kapı aralanmış olsa bile dışarı çıkmaya çalışmayın. Kabin kat seviyesine yakın görünse de asansör aniden yeniden hareket edebilir; kabinle kat zemini arasındaki boşluk ciddi yaralanma riski taşır.
• Tavandaki kapaktan çıkmayı denemeyin. Kabin üstü, hareketli parçaların ve kuyu boşluğunun bulunduğu bir çalışma alanıdır; oraya yalnızca eğitimli personel girmelidir.
• Kapı aralığına el, ayak ya da eşya uzatmayın. Beklenmedik bir hareket sıkışma ve ezilmeye yol açabilir.
• Zıplamayın, kabini sallamayın. Bu, dengenizi bozar ve hiçbir fayda sağlamaz.

Mahsur kalmak rahatsız edicidir ama tek başına tehlikeli değildir. Asıl tehlike, kabinden kendi imkânlarınızla çıkmaya çalışmakla başlar. Kurtarma; eğitimli teknisyenlerin ya da itfaiyenin işidir.

Dışarıdan fark ettiyseniz: bina sakini ve yönetici için talimat

Kabinde birinin kaldığını duyduysanız ya da yöneticiye haber geldiyse yapılacaklar kısa ve nettir:

1. Kabindekiyle konuşun. Kat kapısından seslenin, yardımın yolda olduğunu söyleyin. Kendini iyi hissedip hissetmediğini, yanında çocuk, yaşlı ya da hasta biri olup olmadığını sorun.
2. Asansör servisini ve bina yöneticisini arayın. Servis firmasının iletişim bilgisi bakım sözleşmesinde ve yönetici dosyasında bulunur. Hangi asansörde, hangi katta ve kaç kişinin kaldığını iletin.
3. Sağlık sorunu varsa 112'yi arayın. Bayılma, nefes darlığı, göğüs ağrısı, aşırı panik ya da hamilelik gibi durumlarda servisin gelmesini beklemeyin; adresi ve birinin asansörde mahsur kaldığını açıkça söyleyin.
4. Kat kapısını açmaya çalışmayın. Kat kapılarının, yalnızca yetkili kişilerin kullandığı bir acil açma anahtarı vardır; genellikle “üçgen anahtar” diye bilinir. Kabin başka bir katta ya da hareketliyken kapıyı açmak kuyuya düşme tehlikesi doğurur.
5. Kendi başınıza kurtarma denemeyin. Kabini güvenle kat seviyesine getirmek ve kapıyı açmak kuyu ve makine bilgisi ister. Bu işi bakım firmasının teknisyenleri ya da itfaiye yapar.
6. Yolu açık tutun. Kat önünde kalabalık oluşturmayın; ekiplerin çalışması için alan bırakın.

Asansör neden havasız kalmaz ve düşmez?

Mahsur kalmayla ilgili en büyük iki korku genellikle “hava biter” ve “kabin düşer”dir. İkisi için de rahatlatıcı ve doğru bilgi şudur.

Hava: Kabinlerde havalandırma açıklıkları bulunur ve asansör kuyusu hava geçirmez, kapalı bir kutu değildir. Bu yüzden mahsur kalmak oksijensiz kalmak anlamına gelmez. Bunalmış hissedebilirsiniz; bu çoğunlukla kapalı alan stresinden kaynaklanır.

Düşme: Halatlı bir asansörün kabini birden çok çelik halatla taşınır. Kabin hızı güvenli sınırı aşarsa hız sınırlayıcı (regülatör) devreye girer, emniyet freni (paraşüt) kabini ray üzerinde tutar; kuyu dibinde ayrıca tamponlar vardır. Elektrik kesildiğinde makine freni kabini yerinde tutacak şekilde çalışır, yani kabin düşmez, durur. Hidrolik asansörlerde kabini piston taşır; elektrik kesilince kabin yerinde kalır ve acil alçaltma düzeniyle kontrollü biçimde alt kata indirilebilir. Bu donanımların işleyişini güvenlik donanımları yazımızda ayrıntılı anlattık.

Yine de hiçbir teknik sistem bakımsız kalırsa aynı güvenilirliği sürdüremez. Güvenlik donanımlarının işlevini koruması düzenli bakıma ve periyodik kontrole bağlıdır.

Yangın, çocuklar ve evcil hayvanlar için notlar

Yangında asansör kullanılmaz. Yangın sırasında elektrik kesilebilir, duman ve sıcak gaz kat kapılarından kuyuya girebilir. Alarm duyduğunuzda merdivenleri kullanın. Kabindeyken yangın başlarsa alarm düğmesine basın ve 112'yi arayın. EN 81-73 standardı asansörün yangındaki davranışını tanımlar; bazı asansörler yangında belirlenen kata inip kapıları açacak şekilde donatılır. Ancak buna güvenerek asansörü tercih etmeyin. İtfaiye asansörleri (EN 81-72) ise bu amaç için tasarlanmış ayrı bir türdür.

Çocuklar: Küçük çocukları asansöre yalnız bindirmeyin, kapı çevresinde oynatmayın, butonlarla oynamalarına izin vermeyin. Mahsur kalırlarsa yanlarında olan yetişkinin sakin kalması çocuğun korkusunu belirgin biçimde azaltır; konuşun, şarkı söyleyin, dikkatini dağıtın.

Evcil hayvanlar: Tasmayı kısa tutun ya da hayvanı kucağınıza alın; uzun tasma veya kayış kapı aralığına sıkışabilir. Mahsur kalındığında hayvan da panikleyebilir; onu sakin tutmak hem sizi hem kurtarma ekibini rahatlatır.

Bina yöneticisi için önleyici bakım ve kurtarma planı

Bina sorumlusu olarak yöneticinin görevleri arasında bakım sözleşmesini yapmak, bakım ücretini ödemek, bakıma erişimi sağlamak ve tehlikeli bir durumu servise bildirip önlem almak vardır. Bakım, yönetmeliğe göre en az ayda bir yapılır; periyodik kontrol ise yılda en az bir kez A tipi muayene kuruluşunca gerçekleştirilir. Düzenli bakım, aşınan kapı kontakları ya da kumanda arızaları gibi mahsur kalma nedenlerini daha ortaya çıkmadan yakalar. Çerçeveyi işletme, bakım ve periyodik kontrol yazımızda topladık; Sivas'ta konut, iş yeri ve endüstriyel tesislere yönelik asansör bakımı ve onarımı hizmeti de veriyoruz. Pratik bir plan için şunları öneririz:

• Kabindeki alarm ve haberleşme düğmesinin çalıştığını bakım sırasında servise kontrol ettirin.
• Servis firmasının iletişim bilgisini yönetici dosyasında ve ortak alanda görünür bir yerde tutun; yedek bir ulaşım yolu belirleyin.
• Kat kapısı acil açma anahtarının kimde olduğunu bilin; anahtarı yalnızca yetkili kişilerde bırakın.
• Mahsur kalma durumunda kimin kimi arayacağını anlatan kısa, yazılı bir plan hazırlayın ve bina sakinleriyle paylaşın.
• Tekrarlayan duruşları “tesadüf” saymayın; kayda geçirin ve nedenini servisten yazılı olarak isteyin. Sorun yapısalsa revizyon gündeme gelebilir.
• Bakım sözleşmesinde arıza ve acil çağrıya müdahale koşullarının açık yazıldığından emin olun; ayrıntılar için sözleşme rehberimize göz atabilirsiniz.

Kurtarma planınız ya da kabindeki haberleşme düzeni hakkında sorularınız varsa iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.