Makine Dairesiz Asansör (MRL) Nedir? Kimler İçin Uygundur?

Makine dairesiz asansör (MRL, İngilizce machine-room-less), makine ve motorun ayrı bir makine dairesi yerine asansör kuyusunun içine yerleştirildiği halatlı asansör türüdür. Bu sayede çatıda ya da kuyu yanında ayrı bir oda gerekmez; alan kazanılır ve mimari tasarım esneklik kazanır. Karşılığında kuyu tepe boşluğu, proje ve kurtarma işlemleri için kontrol panelinin konumu gibi konulara daha dikkatli yaklaşmak gerekir.

MRL asansör nasıl çalışır?

Çalışma ilkesi, halatlı (traksiyon) asansörle aynıdır: Kabin ve karşı ağırlık halatlarla asılır, makine halatı çekerek kabini hareket ettirir. Fark, makinenin yerindedir. Geleneksel asansörde makine, kuyunun üstündeki ya da yanındaki ayrı bir makine dairesinde bulunur. MRL asansörde ise makine kuyunun içine, çoğu zaman kuyu tepesine ya da duvara sabitlenen kompakt bir yapıda yerleştirilir. Kumanda ve bakım için gereken birimler ise çoğu zaman bir kat kapısı çevresinde, yetkililere açılan bir panelde toplanır.

Hız sınırlayıcı, emniyet freni, tamponlar ve kapı kilitleri gibi güvenlik donanımları MRL asansörde de bulunur ve bu asansörler de yeni asansörlerin yapım kurallarını belirleyen EN 81-20 ile EN 81-50 çerçevesindedir. Bu donanımları regülatör, paraşüt ve tampon yazımızda anlattık.

Alan kazancı ve mimari esneklik

Makine dairesinin ortadan kalkması somut faydalar sağlar:

• Yer kazanımı: Makine dairesi için ayrılacak alan başka amaçlara kalır; özellikle kısıtlı parsellerde fark yaratır.
• Çatı tasarımı: Kuyu üstünde makine odası çıkıntısı olmadığından bina siluetinde daha serbest davranılabilir.
• Sonradan asansör imkânı: Mevcut apartmanlarda asansör eklenirken makine odası için uygun yer bulunamaması en sık karşılaşılan engellerden biridir. MRL bu engeli azaltabilir. Süreci sonradan asansör yaptırma yazımızda adım adım açıkladık.

Kimler için uygundur?

MRL asansör genellikle şu durumlarda akla gelir:

• Orta katlı konut, ofis ve otel gibi binalarda.
• Çatıda makine odası çıkıntısı istenmeyen ya da yapılamayan projelerde.
• Mevcut binaya sonradan asansör eklemek isteyen bina yönetimleri için.
• Alanı verimli kullanmak isteyen yatırımcılar için.

Çok yoğun trafikli ya da çok yüksek yapılarda, ağır yük taşınan endüstriyel kullanımda farklı çözümler daha uygun olabilir. Her binaya uygun tek bir tür yoktur; seçim keşifle netleşir. Sivas'ta makine dairesiz asansör ve asansör montajı hizmeti veriyoruz.

Yeni yapılacak bir binada MRL’yi baştan hesaba katmak en rahat yoldur. Mimar, statik proje sorumlusu ve asansör mühendisi kuyu ölçülerini birlikte belirlerse hem alan verimli kullanılır hem de sonradan kuyuyu büyütme ya da yer arama gibi pahalı sürprizlerden kaçınılır. Mevcut binada ise ölçüm ve proje, kararın ilk adımıdır.

Bakım, erişim ve kurtarma işlemleri

Makine dairesi olmadığı için bakım ve kurtarma işlemleri, makineye doğrudan ulaşmak yerine güvenli erişim sağlayan bir kontrol paneli üzerinden yürütülür. Bu panel genellikle bir kat kapısı çevresinde, kilitli bir dolapta bulunur. Eğitimli teknisyen buradan asansörü kumanda eder, durumu izler ve gerektiğinde kabini kontrollü biçimde kat seviyesine getirir. Kuyu içinde çalışmayı gerektiren işlemler ise uygun korunma önlemleriyle ve yetkili personelce yapılır.

Kontrol panelinin yeri ve anahtarı yalnızca yetkili kişilerde olmalıdır; ancak bina yöneticisinin panelin nerede olduğunu ve servis firmasına nasıl ulaşılacağını bilmesi önemlidir. Mahsur kalma durumunda izlenecek adımlar için mahsur kalma rehberimize bakın.

Bakım gereksinimi halatlı asansörlerle benzerdir: bakım, yönetmeliğe göre bina sorumlusu ile bakım firması arasındaki sözleşme çerçevesinde en az ayda bir yapılır. Bakımın kapsamı bakım rehberimizde ayrıntılı listelenmiştir. MRL asansörlerde bakım yapacak firmanın bu türde deneyimli olması ve gerekli parçalara erişebilmesi önem taşır.

Dikkat edilecekler

• Kuyu tepe boşluğu ve çukur: Makine kuyu içinde olduğundan kuyu ölçüleri, tepe boşluğu ve çukur derinliği kritiktir. Mevcut bir kuyuya MRL kurulup kurulamayacağı yerinde ölçümle anlaşılır.
• Proje: Kuyu, kabin ve makinenin yerleşimi MRL’ye uygun bir projeyle belirlenmelidir. En doğru zaman bina projesi aşamasıdır.
• Erişim ve kurtarma planı: Kontrol panelinin yeri, anahtarı kimin taşıdığı ve kurtarma işleminin nasıl yürütüleceği baştan netleştirilmelidir.
• Havalandırma ve kuyu koşulları: Makine kuyuda çalıştığından kuyunun havalandırma ve ısı koşulları projede değerlendirilir.
• Servis deneyimi: Bakım sözleşmesini yapacağınız firmanın MRL asansör bakımı konusundaki bilgisini sorun.

Bu başlıklar MRL’nin bir kusuru değil, doğru seçmek için bakılması gereken noktalardır. Makinenin kuyuda olması bakımı yapılamaz ya da güvensiz kılmaz; yeter ki erişim ve çalışma güvenliği projede baştan düşünülmüş olsun ve bakım ekibi bu düzene hâkim olsun.

Halatlı ve hidrolik asansörle karşılaştırma

Hidrolik seçeneğin ayrıntıları için hidrolik asansör yazımıza bakabilirsiniz.

Binanız için bu türün uygun olup olmadığını konuşmak isterseniz iletişim sayfamızdan bize ulaşabilirsiniz.